4 mei Herdenking in de (voormalige) Synagoge Meerssen
In de Synagoge Meerssen heeft op 4 mei j.l. een herdenking plaatsgevonden van de joodse gemeenschap die Meerssen tot aan de tweede wereldoorlog rijk was.
Een kleine herdenkingsbijeenkomst. Een herstelde traditie. Verloren gegaan in de coronatijd.
Een bijeenkomst die door de Stichting Synagoge Meerssen samen met de Sociëteit Meerssen is georganiseerd.
Een bijzondere woord van welkom is gericht aan Freddy en Jody Zeligman, respectievelijk kleinzoon en achterkleindochter van de in Auschwitz vermoorde Salomon en Mathilde Zeligman. Slagers op de markt van Meerssen.
Na de opening door het kwintet Vocal Breeze, die de bijeenkomst muzikaal verder hebben omlijst, spreekt Marion Kuiper een herdenkingsrede uit:
En dan….hoor je er niet meer bij.
De stichting heeft tot doel Joods Cultureel Erfgoed in stand te houden, zodat deze plek dienst kan doen als herdenkingscentrum. Herdenkingscentrum voor hen die hier eens samenkwamen om te lezen en leren uit de Torah, de eredienst te houden en de joodse feestdagen te vieren. Een belangrijke plek voor een gemeenschap die haar dagelijkse zijn hier in Meerssen zo bruut werd afgenomen. Een hechte gemeenschap tot op de dag dat er anders beslist werd.
De gesel van de tweede Wereldoorlog hakte er hard in. De vertrouwde gezichten in de buurt, de school, buurman, buurvrouw, HOORDEN ER NIET MEER BIJ.
De synagoge, het huis van samenkomst bleef verlaten, koud en kil achter. Een bladzijde in de geschiedenis stond op het punt om zwart te kleuren. En véle, véle boeken zijn er geschreven over dat éne verhaal.
Maar wie leest ze nog? Wie kan er nog getuigen van die vreselijke gebeurtenis? Waar hoor je nog hoe het werkelijk was? Wie is er nog in geïnteresseerd?
Mijn ouders vertelden mij hoe het was om als 17/ 18 jarige te leven in oorlogstijd. Wat er om hen heen gebeurde. Hoe mijn moeder en meerdere jonge vrouwen als klein verzet, zelf een keppeltje haakten en dat droegen om daar de Duitsers mee te pesten, zoals zij vertelde. Maar ook dat er op een dag vrienden, vriendinnen niet meer op school verschenen. Familieleden zich moesten melden, opgepakt en afgevoerd werden.
Wij, mijn man en ik, hebben dit doorverteld aan onze kinderen. En bij de stap van lagere naar middelbare school, zijn wij met onze kinderen naar het Achterhuis in Amsterdam gegaan. Wij wilden het contrast duidelijk maken.
Zij die opgesloten zaten, monddood gemaakt, toekomstloos . Onze kinderen, op de drempel naar een groots leven in vrijheid.
Maar de niéuwe generatie, wie vertelt hun dat groepen mensen buitengesloten werden, niet gewenst waren, en daarom vermoord? Ja, via de sociale media wordt hen van alles voorgeschoteld. Populaire filmpjes, vernederingen, Hitlergroet, nazisymbolen. Het is allemaal hot. Doe mee, vind het leuk, deel het. JE MOET ER BIJ HOREN.
Zouden wij de nieuwe generatie, waarvan wij willen dat zij rook-en alcoholvrij worden opgevoed, ook niet moeten opvoeden vrij van discriminatie en vrij van antisemitisme?
Hier ligt voor ons een grote taak.
Stichting Synagoge Meerssen is zich daar van bewust en zet zich in, om die eens zo mooie joodse gemeenschap een gezicht te geven, hun verhaal door te vertellen.
Vanavond herdenken wij dan ook hier de slachtoffers van de Holocaust.
Dat deze plek de stem mag zijn, om de herinnering levend te houden aan hen die ER NIET MEER BIJ MOCHTEN HOREN..
Vervolgens is door Marc Schats ingezoomd op de negen Joodse slachtoffers uit de twee gezinnen Zeligman. Salomon, zijn vrouw Mathilde en de kinderen Adolf, Martha en Jeanette van de Markt Meerssen. Zijn zus Bertha. De kinderen van zijn achterneef Albert, slager aan de Sint Jozefstraat, Herbert en Hildegard. En de inwonende oom van Albert, Salomon.
Deze presentatie brengt de gewetenloze moordmachine van de nazi’s in beeld en de reële consequenties daarvan voor de joden uit Meerssen. Hij geeft ook aan hoe Eva, Albert en Joseph Zeligman door onder te duiken de holocaust hebben overleefd.
Deze presentatie krijgt een vervolg door een gedicht van Jody Zeligman. Een gedicht over haar opa Joseph Zeligman.
Gedicht
Hier sta ik dan, dankzij een man met tot op het bot, een ongelooflijke overlevingsdrang: mijn opa Joseph Zeligman.
Mijn familie had hier een leven, een bestaan.
Maar met de eerste maatregel: “Verboden voor joden”
is alles wat hen als persoon maakten daarmee vergaan.
Nu blijft alleen nog de horror daarin voortbestaan.
Die donkere dag, een brief trillend in hun handen, met de woorden: “U wordt verzocht”.
Er stond alleen niet bijgeschreven dat je geen bestaan meer hebben mocht.
“Het is van belang dat u zich meldt, u wordt in Duitsland te werk gesteld.”
Maar dat het een enkele reis Polen was, werd in deze brief niet vermeld.
“Lever direct u huissleutels in, want voor u als jood zit er geen toekomst meer in”
Waanzin deze brief vol met leugens en pure onzin.
Tot in het schijnheiligste wordt u emotioneel gemanipuleerd en misleid,
zodat u de angst niet verspreid.
Door onze eigen Nederlandse maatschappij zult u langzaam naar de dood worden begeleid.
De propaganda was al voorbereid,
in de krant dik gedrukt en al verspreid
Op het anti joden-perron,
waar een reis naar een hel begon.
Geduwd als varkens zonder pardon,
niets wat nog menselijk was, drie dagen lang in een oververhitte wagon.
Dan daar, dacht u eindelijk het daglicht te aanschouwen
Met uw laatste hoop en vertrouwen
“Laat dat maar achter in uw koffer, want die hoeft u niet meer mee te sjouwen.“
Dan gaat u, vernederend door een selectie heen,
uw eigenwaarde en trots verdween
De horror-selectie van de eeuw
Met knuppels, geweren, gescheld en geschreeuw
U bent bang en misschien alleen
Geslagen of slecht ter been
Kind of zwak of in het ergste geval zwanger, vergassen we u meteen
Achter een muur van prikkeldraad die aanstaat
Wat met trots in de kampwachters werkomschrijvingen staat
Zullen wij alles op een sadistische manier doen aan onze joden-haat
En hebben geen excuus voor SS-er die hier in doorslaat
U krijgt een nummer getatoeëerd
en van de buitenwereld geïsoleerd.
“Hangt u netjes uw kleren op.”
De lugubere overblijfselen, die ruimt een aangewezen jood straks weer op.
Nu wordt u, kwetsbaar en naakt met kaalgeschoren hoofd, een ruimte in geslagen.
Nu kunt u nog alleen maar huilen en gillen en van alles af gaan vragen.
Maar niks heeft nut meer, dit was uw laatste rit
De kampwachter kan u wel horen hoor, maar die loopt een beetje psychopathisch te lachen, met trots hoe hij daar zit.
Dit alles ging mij niet voorbij
Want de oorlog zit ook in mij.
Wethouder Raymond Scheepers sluit de bijeenkomst door op te roepen het verhaal van de Jodenvervolging te blijven vertellen om niet opnieuw te worden geconfronteerd met antisemitisme, discriminatie en buitensluiting.